แม้ว่าวันนี้จะล่วงเลยเป็นวันที่ 7 ธันวาคม แล้ว แต่ก็ยังคงมีกลิ่นอายของวันพ่อ หรือวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในหลวงรัชกาลที่ 9 ที่ตรงกับวันที่ 5 ธันวาคมของทุกปี
เพราะสำหรับคนไทยแล้ว วันที่ 5 ธันวาคม เป็นวันที่มีความหมายสำหรับคนไทยอย่างยิ่ง เนื่องจากเป็นทั้งวันชาติไทย วันพ่อแห่งชาติ อย่างที่เราทราบกัน และสำหรับสากลโลกแล้วเป็นอีกหนึ่งวันสำคัญคือ “วันดินโลก (World Soil Day)” ตามมติของทางสมัชชาสหประชาชาติ เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2556 เพื่อต้องการให้ทุกๆคนเห็นถึงความสำคัญของทรัพยากรดินที่มีต่อความมั่นคงทางอาหารของโลก
ย้อนไปในเดือนเมษายน พ.ศ. 2555 ทางสมาพันธ์สมาคมวิทยาศาสตร์ทางดินนานาชาติ ได้มอบรางวัล “นักวิทยาศาสตร์ดินเพื่อมนุษยธรรม” (The Humanitarian Soil Scientist) เพื่อสดุดีและเทิดพระเกียรติแด่ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2555 อันเนื่องมาจากพระอัจฉริยภาพและสายพระเนตรอันยาวไกลของพระองค์ที่ได้ทรงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจการพัฒนาและแก้ปัญหาเกี่ยวกับทรัพยากรดินจนประสบผลสำเร็จและได้รับการยอมรับในระดับสากล ยิ่งไปกว่านั้นพระองค์ถือเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกและพระองค์เดียวของโลกที่ได้ทรงรับรางวัลนี้
จากพระราชกรณียกิจของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงเสด็จเยี่ยมเยียนราษฎรในทุกภาคของประเทศไทย และรับทราบถึงความเดือดร้อนในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ซึ่งส่วนใหญ่ในอดีตอาศัยดินในการทำการเพาะปลูกเลี้ยงชีพเป็นหลัก แต่สภาพดินในตอนนั้นกลับเสื่อมโทรมอย่างมาก ประกอบกับได้รับความเสียหายจากธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง ปราศจากการดูแลรักษาบำรุงดิน

ด้วยเหตุนี้ ทำให้พระองค์ทรงตระหนักอย่างถ่องแท้ถึงความรุนแรงและอันตรายของสภาพดินที่มีความเสื่อมโทรม จึงได้พระราชทานแนวความคิดและพระราชดำริเกี่ยวกับการฟื้นฟูพัฒนาและอนุรักษ์ทรัพยากรดิน โดยทรงศึกษา วิจัย ทดลอง พัฒนา ทำให้เห็นเป็นแบบอย่างความสำเร็จ แล้วขยายผลให้เกษตรกรนำไปปฏิบัติ ซึ่งวิธีการหรือแนวทางเหล่านั้น ล้วนเป็นวิธีการที่เรียบง่าย ประหยัด เกษตรกรสามารถดำเนินการเองได้สะดวก กลายเป็นต้นแบบการพัฒนาตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริมากมายทั่วประเทศ เมื่อเวลาผ่านไปความอุดมสมบูรณ์ค่อยๆกลับคืนมาสู่ผืนแผ่นดินไทยดังเช่นที่เราเห็นเป็นประจักษ์ในปัจจุบัน
และหนึ่งในวิธีที่สะดวก เรียบง่าย และประหยัด คือ การอนุรักษ์และแก้ปัญหาดินด้วย หญ้าแฝก พืชมหัศจรรย์ ซึ่ง พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงศึกษาและพบว่า หญ้าแฝกเป็นพืชที่มีระบบรากลึกแผ่กระจายลงไปในดินตรงๆ เป็นแผงเหมือนกำแพงช่วยกรองตะกอนดินและรักษาหน้าดินได้ดี ด้วยรากที่มีความยาวได้ถึง 170 เซนติเมตรและมีความแข็งแรง สามารถเจาะลงไปในดินที่มีความแข็ง จึงสามารถเปลี่ยน ‘ดินดาน’ ที่รากพืชเศรษฐกิจยากชอนไชลงไปได้ ให้กลายเป็นดินที่ร่วนซุยขึ้นได้
ทั้งนี้ เนื่องในวันพระบรมราชสมภพ ในหลวงรัชกาลที่ 9 พ่อหลวงผู้สถิตย์อยู่ในใจชาวไทยทุกคน สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) (GISTDA) ได้เผยแพร่บทความเรื่อง “เทคโนโลยีอวกาศ สืบสานศาสตร์พระราชากับความเข้าใจดิน” เพื่อให้ความรู้ว่า เทคโนโลยีอวกาศ มีส่วนเกี่ยวข้องกับการนำไปปรับใช้เพื่อพัฒนาดินได้ด้วย


ดังที่ทราบว่ามีการนำข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมไปพัฒนาต่อยอดเป็นนวัตกรรมใหม่ๆ มากมาย แต่หนึ่งในงานที่สำคัญคือการทำความเข้าใจสภาพของดิน เพื่อเป็นข้อมูลสนับสนุนต่อการพัฒนาด้านเกษตรกรรม มนุษย์เราพัฒนาเซ็นเซอร์ติดตั้งบนดาวเทียมที่สามารถตรวจวัดความชื้นในดินได้แล้วตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523 หรือประมาณเกือบ 40 ปีมาแล้ว เพื่อทำหน้าที่ตรวจวัดค่าความชื้นในดินในแต่ละภูมิภาคของโลก และเก็บบันทึกเป็นข้อมูลให้กับการศึกษานักวิทยาศาสตร์มาโดยตลอด
ด้วยเทคนิคการตรวจวัดด้วยคลื่นไมโครเวฟที่ตกกระทบชั้นดินชั้นบนสุดแล้วสะท้อนกลับมายังเซนเซอร์บนดาวเทียม ซึ่งอาศัยคุณสมบัติพื้นฐานของคลื่นไมโครเวฟที่มีความไวต่อค่าคุณสมบัติทางไฟฟ้าของน้ำที่อยู่ในดิน โดยดินที่มีความชื้นสูงก็จะสะท้อนคลื่นไมโครเวฟกลับไปยังเซนเซอร์ดาวเทียมที่แตกต่างจากดินที่มีความชื้นน้อยกว่าหรือดินแห้ง ด้วยคุณสมบัติดังกล่าวจึงทำให้มนุษย์เราสามารถตรวจวัดปริมาณความชื้นในดินได้จากอวกาศ
ปัจจุบันมีดาวเทียมจำนวนหนึ่งที่ปฎิบัติหน้าที่เพื่อการตรวจสอบปริมาณความชื้นในดินโดยเฉพาะ อาทิเช่น ดาวเทียม SMAP (Soil Moisture Active Passive) ของ NASA ดาวเทียม SMOS (Soil Moisture and Ocean Salinity) ของ ESA ดาวเทียม GCOM-W (Global Change Observation Mission – Water ของ JAXA เป็นต้น

เนื่องด้วยทรัพยากรดินมีความสำคัญต่อความมั่นคงทางอาหารของโลก เทคโนโลยีอวกาศ โดยเฉพาะข้อมูลภาพถ่ายจากดาวเทียมจึงถือเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่มีการเก็บและบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับดินมาเป็นตลอด และยังคงมีการพัฒนาเซนเซอร์ดาวเทียมเพื่อการตรวจสอบดินบนโลกอย่างต่อเนื่อง ทั้งหมดนี้เพื่อสนับสนุนความเข้าใจต่อสภาพดิน นำไปสู่การบริหารจัดการหรือต่อยอดสู่การประยุกต์ใช้ด้านอื่นๆ ได้อย่างเหมาะสม
และภารกิจนี้ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ GISTDA ตั้งใจสืบสานงานด้านพัฒนาตามศาสตร์พระราชาของในหลวงรัชการที่ 9 อย่าง “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” โดยเฉพาะในเรื่องของการศึกษาข้อมูลความชื้นในดินจึงเป็นข้อมูลพื้นฐานที่สำคัญต่อการดำรงชีวิตบนโลกใบนี้และจำเป็นต้องศึกษาเพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างถ่องแท้ต่อไป
กาแฟขุนน่าน ผลลัพธ์ของการผสานธรรมชาติเข้ากับศาสตร์พระราชา สร้างผู้ประกอบการเกษตรกรไทยเจ้าของแบรนด์กาแฟระดับโลก
เรียนรู้ศาสตร์พระราชา ผ่านเรื่องเล่า…บ้านศาลาดิน
น้อมนำ ‘ศาสตร์พระราชา อ่างพวง’ บริหารจัดการน้ำ ‘อ่างเก็บน้ำประแสร์’ ต่อยอดสู่การมีน้ำใช้ในภาคตะวันออก และ EEC อย่างพอเพียง
Views: 2,245